Herinneringen aan onze zus IJkie, van Cissy en Peter

Afscheid IJkie 19 september 2018

Fijn, jullie hier aanwezig te zien 
Even vooraf ter introductie: 

Wij zijn Cissy en Peter Böck, zusje en boertje van Maike. 
Uit een gezin 9 kinderen wij nr 5 en 9, terwijl Maike/IJkie nummer 4 was.

Baby Cissy ( 9), op de schoot van oma Stella, daar achter Peter( 5)  en daarnaast Marijke / IJkie (4)(o)
Giet oudste zus (o) aan de andere kant van opa Rudie
Voor IJkie, Ferdinand (o) daarnaast Willy, Hanneke / Lou (o)  en Frankie(o)

Lieve Ed,
Naar jouw herinnering was je geroerd door mijn afscheidswoorden( nu 38 jaar geleden) bij de crematie van jouw schoonmoeder, onze moeder en Annemarie en Carlijn : jullie oma Stella.

verwijzen naar de lofrede op de sterke vrouw uit oude Testament, spreuken, hfdst 31, vers 10 e.v. heb ik toen haar kracht en sterkte willen aangeven.

Opvallend is dat sommige zinsneden ( ietwat aangepast aan onze tijd) min of meer letterlijk van toepassing waren en ook gelden voor; onze en jullie Marijke, IJkie, Maike , Mai.

Naast het "spinrokken", dat we nu kunnen hertalen in 'quilten'opende ook zij haar handen voor de behoeftige. Volgens de schrijver van Spreuken moet de sterke vrouw bejubeld worden om de vrucht van haar handen en moeten haar werken geroemd worden in de stadspoort. Daarom zijn we vanmiddag hier bijeen.

Zij liet het niet allen bij het praktische deel van de nuttige en goede werken, maar had ook een bijzonder gevoel voor gerechtigheid ontwikkeld.
Zo wil het dat haar eerste job als schooljuf in de Haagse schilderswijk ( toen bekend als "blank", maar behoorlijk a-sociaal) niet succesvol teneinde liep door een conflict met het hoofd over o.a. het kleptomane gedrag, voortkomend uit balorigheid en gebrek aan ouderlijke controle van enkele kinderen.

Toen de politie een paar van haar leerling van school wilde halen voor een onderzoek wierp zij zich ervoor: 'Nee, er gaat nu niemand mee! Na schooltijd kom ik - met of zonder kinderen - op het bureau langs.'
Toen ze eenmaal op het bureau was ( zonder kinderen), wilde men haar sterk intimiderend de les lezen. na korte tijd stelde ze voor het gesprek op normale toon en in rustige sfeer te voeren "want u brengt mij niet echt onder indruk. Mijn vader was hoofdcommissaris en zijn uniformjas met nog meer sterren en strepen hing gewoon aan de kapstok."Het heeft wel instelling van een overblijfklas om de kinderen van de straat te houden tot resultaat gehad." Zo zijn er meer voorvallen te noemen.

Als Maike zich eenmaal iets ten doel had gesteld, moest het ook koste wat het kost bereikt worden. "gefocust"heet dat nu.   
                            
Als kind had zij dat ook 

Het begon al als boreling in het ziekenhuis: Mam had niet voldoende voor het "hongerwolfje" zoals de zusters haar al gauw noemden. er moest met melkzure melk van 't CBZ weet iedereen wat dat is? En dat ging er gretig in. ( Cis, dat moesten wij 10 jaren later voor jou ook halen)

Cissy noemt straks het dagboekje dat onze moeder tussen 1938 en 1941 bijhield over IJkies baby- en kleutertijd. Het was Mam voor en Mam na. Eenkennigheid troef. Toch herkende ze - op bezoek in het ziekenhuis - 3 dagen na mijn geboorte Mam eerst niet. Toen zij haar herkende klom ze tegen haar op en nestelde zich tegen Mams hals met 't duimpje in de mond, en zij wilde haast niet meer weg.

Rudie, Giet, IJkie,Frankie

Dat duimpje leek in mijn beleving soms uitgegroeid tot een dikke duim voor mooie verhalen gelardeerd met wat extra drama, zodat - naar mijn beleving - Wahrheit und Dichtung - elkaar niet altijd geheel afdekten.

In het dagboekje vermeldt onze moeder ook dat IJkie haar zin probeerde door te drijven. "lukt het niet, wilde wij niet naar jouw pijpen dansen dan werd er gegild". 's Nachts klonk dat weerkaatst in de slaapkamers vreselijk hard.

Ik citeer onze moeder: "O, wat heb ik je vaak stout gevonden!" en als ze niet naar bed wilde was het; "Mammie, plasje doen"en dat eindeloos en luid herhaald. Onze oudste zus Giet kon dat tot aan het eind van haar leven nog imiteren. en bij nog langer uitblijven van enige reactie volgde haar ultieme noodkreet: "Kom dan. Mijn traantjes zijn nat". Het resultaat laat zich raden ... geen reactie, hooguit hoongelach van de anderen. 

Er waren ook veel lieve kanten. 
Ik herinner mij een filmbeeld van ons beide in de voortuin van Javaweg 15 in Batavia; het zal 1941 geweest zijn: zij met een witte strik in het steile haar als oudste van ons, mij dirigerend bij het wankelend lopen met mijn onafscheidelijke stok met vlag gewapend.

Ook een beeld van ons, gezeten op het scheidingsmuurtje met nr 17 de beslagpan uitlikken als de buurvrouw, "tante Fietje" genoemd, weer een "gateau african" had gebakken.

Als oudste van ons viertal nam ze vaak het voortouw bij het uithalen van kattekwaad. Maar wij, als jongens, mochten dan de kappen opvangen. Toen mocht je je kind nog een tik geven en we zijn er niet slechter van geworden.

Toen we later in 1946 in Hollandia woonden in de Politieschool, die gevestigd was in het oude hoofdkwartier van MacArthur, heeft zij geregeld onder de ogen van onze ouders, en onze eigen moeder niet meer voor de klas stond, het klasje voor 4 kinderen gespijbeld.

In 1949 na onze aankomst in Nederland werd Maike in het weeshuis aan de Kalfjeslaan ondergebracht en wij , de 3 broertjes, in het internaat voor schipperskinderen aan de Amstelveenseweg.

 ( Wat een gevangenis was dat voor als zg. stads kinderen)

de school stond daar tegenover IJkie en ik kwamen bij elkaar in de 5de klas en moesten bij gebrek aan plaats als broer en zus  hetzelfde bankje delen, als zij tenminste niet spijbelde. Maike vond mij te ijverig, maar spiekte er bij mij wel lustig op los.

IJkie, Rudie, Peter, oma/ moeder Stella met Willy op schoot en Giet achter haar daarnaast Frankie met Ferdinand voor hem

Daarna in laren in de 6de klas scheidden zich onze wegen:

Ik ging naar de jongensschool van de broeders van Oudenbosch en zij naar de meisjesschool van de zuster Dominicanessen, die haar uiteindelijk naar de kweekschool van Rosa de Lima in Neerbosch bracht.

IJkie op de kweekschool
 

 Herinnering aan onze zus IJkie ( Cissy)
Berg en dal 19 september 2018

Door sterke wil gedreven
Geest op volle kracht

Zo kunnen wij onze zus herinneren. Wij noemde haar IJkie, een naam die ze als peuter aan zichzelf gegeven had.
Al heel vroeg gaf zij uiting aan die wilskracht. In een boekje dat onze moeder over IJkie baby- en kleutertijd schreef, wordt daar menig keer aan gerefereerd. Zo lezen wij; 'een lollig diertje, maar o wee als ze haar zin niet krijgt'en 'als wij niet naar haar pijpen willen dansen, is het huis te klein'.
als kind herinner ik me IJkie van vooral de vakanties, als geen ander kon ze feestjes organiseren, of je jarig was of niet. ze was altijd in de weer, ook voor de Larens kinderen, niet iedereen ging in die tijd immers op vakantie. 
Samen met haar broer Ferdinand was ze zeer actief bij het zogenoemde 'vakantiewerk'. Het is geen toeval dat zij beide bij de padvinderij zaten en dat zij beiden in het onderwijs gingen.

Voor mijn zus Hanneke, ook wel bekend als Lou, en mij was IJkie een echte grote, oudere zus. ze was van de grote verhalen, kon prachtig vertellen en enorm fantaseren. Voor een del was ze ook onze opvoedster. Veel levenslessen kregen we van haar, met haar was het makkelijk praten.

Toen wij op de middelbare school zaten, gingen we graag bij haar logeren. zij woonde toen op kamers in Nijmegen. Eddy was nog niet in haar leven, dus ze had alle tijde voor ons. Samen met haar vriendinnen die ook vaak in Laren kwamen logeren. Ik zal de lieve vrouwen hier niet noemen, want dan vergeet ik er misschien één en dat verdient die niet.

IJkie liet ons totaal vrij en lag er niet wakker van als we diep in de nacht thuiskwamen. Dat werd anders toen ze getrouwd was, toen vond Eddy dat we ons aan de regels van het huis, zijn huis, moesten houden. de buurt, de Fransestraat en omgeving, onveilig maken mocht, vond hij zelfs leuk, maar niet te laat, hij moest immers weer vroeg op. 

Haar leven was er een van verzamelen, niet alleen van spullen, maar ook van mensen om haar heen.

Organiseren kon ze goed en ook daarvan heb ik mogen genieten. zo vroeg ze Adelbert ( Eds jongste broer) en zijn vrienden mijn vrienden en mij te verzorgen tijdens de 4 daagse, we liepen deze twee keer. We hoefden ons niet te bekommeren om eten of drinken, de heren fietsen voor ons uit en stonden ons op te wachten. Zo had ze ook dat weer uitstekend geregeld; niet voor zichzelf, maar voor ons.

Ook leverde zij aan het eind van Ferdinands leven nog een belangrijke bijdrage aan zijn welbevinden door hem naar Nijmegen te halen toen hij ziek werd en hem, de jonge weduwnaar, zelfs voor te stellen aan zijn nieuwe geliefde, Willeke, met wie hij nog jaren gelukkig is geweest.

Toen kwamen de jaren dat we minder contact hadden. Echter, toen haar gezondheid achteruit ging, naderden we elkaar weer. de laatste maanden hadden we elkaar frequent gezien en heeft zij verteld van haar jeugd, van de vreugden en het verdriet. Zo was de voor haar plotstelinge en onverwachte reis van Indië naar Nederland een traumatische ervaring. Ze kon niets meenemen en kon haar vrienden niet vaarwel zeggen. Indië waar het zo lekker rook en het fruit zo heerlijk was en Nederland met zijn kou en waterige groente.

Deze verhalen, vooral de familie betreffend, zijn met het heengaan van mijn zus gestopt. Met haar natuurlijke nieuwsgierigheid wist ze haar vinger op het vreemde ding te leggen en er vat op te krijgen. Soms heel precies, soms voor het verhaal wat aangedikt. 

Wat mij bijzonder geraakt heeft,

is het feit dat de eens zo wilskrachtige vrouw die ze een week of zes geleden nog was: voor niets en niemand bang, geen berg te hoog , geen zee te diep, door haar ziekte zelfs een beetje timide werd. zij verloor de macht over haar lichaam en besefte dat maar al te goed.

Wij hebben op prachtige wijze van haar afscheid mogen nemen. ik ben haar dankbaar voor haar "grote zus"zijn.

Cissy

Ed,
De sterke vrouw uit het boek Spreuken streeft er naar haar man die op haar vertrouwt geluk te brengen alle dagen van haar leven. Zo ook jouw Maike, onze IJkie. Haar tomeloze energie in de laatste maanden tot de verhuizing naar de Hamer was ingegeven om jou achter te laten in een goede omgeving "voor ons soort mensen", zoals zij zich wel eens liet ontvallen, verzekerd van de benodigde goede zorg wanneer ze er niet meer zou zijn. Want dat haar dagen geteld waren, wist zij als geen ander.

Ed, wij hopen dat jij in de Hamer - hoewel alleen - het door Maike beoogde geluk vindt.

Annemarie en Kees, Carlijn en Mark,
oprecht dan voor jullie niet aflatende inzet voor haar en haar welzijn gedurende vele jaren en dank voor jullie on ophoudelijk draven om de Hatertseweg in zo korte tijd leeg op te leveren en de Hamer te vullen.
Het nieuwe appartement ademt de sfeer van de woonkamer van de Hatertseweg

Machteld, Bart, Anne Jolie en Olivi
Wij danken jullie voor hartelijke en efficiënte hulp aan Maike en Ed, op de Hatertseweg, tijdens de herhaaldelijke opnames in ziekenhuis in de afgelopen jaren en nu weer in de Hamer

Wij wensen jullie allemaal veel sterkte nu Maike er niet meer bij ons is.